Ngày còn bé, tôi hay nghe mẹ nói: “Người giàu chưa chắc đã hạnh phúc, người nghèo chưa hẳn bất hạnh. Quan trọng là sống với nhau có tình, có nghĩa.” Khi ấy, tôi chỉ cười ngây ngô, đâu đủ trải nghiệm để hiểu hết thâm ý trong lời dạy đó. Nhưng rồi thời gian trôi, tôi bước ra đời, đối mặt với những va đập của cuộc sống, mới thấy có những điều, phải lớn lên, phải đau, mới thấm.
Xã hội này, tiền bạc đúng là một công cụ hữu ích. Nó có thể giúp ta giảm bớt nhọc nhằn, mở ra nhiều cơ hội, thực hiện nhiều ước mơ. Nhưng cũng chính nó, như một lưỡi dao sắc lẹm, có thể cắt lìa những mối quan hệ từng tưởng rằng mãi mãi không đổi thay.
Tôi từng chứng kiến những người bạn thuở nhỏ, từng chung nhau nửa ổ bánh mì, từng ngủ chung giường trọ chật hẹp, từng là chỗ dựa của nhau lúc khó khăn. Thế mà chỉ vì vài con số trong sổ sách, họ cãi nhau, đổ lỗi, rồi quay lưng, xem nhau như kẻ xa lạ. Tình bạn mười mấy năm, bỗng chốc hóa tro tàn.
Trong gia đình, bi kịch còn đau lòng hơn. Có con cái chưa kịp báo hiếu đã vội tranh giành tài sản. Có người ép cha mẹ già bán đất để đầu tư làm ăn, rồi khi thất bại lại đổ thừa, bỏ mặc đấng sinh thành. Có anh em cùng cha cùng mẹ, từng tắm chung một bát nước, mà nay nhìn nhau như kẻ thù, chỉ vì muốn phần hơn khi chia tài sản.
Tôi từng biết một gia đình trong xóm, ông bà có ba người con, ai nấy đều có danh có phận. Nhưng khi ông mất, việc chia đất đã xé toạc ba chị em thành ba con người xa lạ. Người em út vì lòng tham mà tự tay cắt đứt sợi dây máu mủ. Những buổi cơm rôm rả ngày xưa giờ chỉ còn là những mảnh ký ức vụn vỡ.
Đáng buồn nhất, không chỉ tình thân rạn nứt, mà cả lòng tốt giữa con người với nhau cũng dần mai một. Giữa chốn đông người, khi có ai ngã xuống, thay vì đỡ dậy, người ta ngần ngại. Họ sợ bị lợi dụng, sợ rắc rối, sợ mất mát… Và thế là lòng tử tế trở thành thứ xa xỉ, nghi ngờ trở thành phản xạ tự nhiên.
Chúng ta đang sống giữa một thời đại đông đúc mà lại vô cùng cô đơn. Bạn bè trên mạng thì nhiều vô kể, nhưng lúc buồn, lúc yếu lòng, chẳng biết gửi gắm vào ai. Người thân thì mải miết kiếm sống, hàng xóm sống cạnh nhau mà chẳng buồn biết tên. Ta cứ mải miết chạy theo những đích đến vật chất, mong có nhà cao, xe đẹp, tiền đầy tài khoản… mà quên mất rằng, những điều làm nên một cuộc sống thực sự đáng sống lại giản dị vô cùng: một lời hỏi han, một cái ôm thật lòng, một tiếng cười bên mâm cơm gia đình.
Tiền không sai. Nhưng lỗi là ở chúng ta – những người để nó bước lên vị trí quá cao trong bảng giá trị sống. Chúng ta toan tính với cả người thân, giả vờ tử tế khi mọi thứ thuận lợi, rồi phơi bày lòng dạ thật khi lợi ích mất đi. Chúng ta sống trong những lớp mặt nạ, cho đến lúc chính mình cũng không còn biết đâu là gương mặt thật.
Sẽ đến một ngày, ai rồi cũng phải tự hỏi: Cuối cùng, ta giữ được gì? Tiền nhiều đến mấy cũng chẳng mua nổi một người bạn thật tâm. Nhà cao đến mấy cũng trở nên lạnh lẽo nếu thiếu đi tiếng cười thân quen. Mâm cơm có đầy cao lương mỹ vị, nhưng ăn một mình thì vẫn là vô nghĩa.
Tôi chỉ mong, giữa cuộc sống xô bồ này, mỗi người vẫn giữ lại cho mình một phần tử tế, một vài người bạn không toan tính, và một mái nhà – không nhất thiết phải lớn, nhưng đủ ấm lòng. Đừng để đến ngày ta nằm xuống, người đến tiễn chỉ vì xã giao, mà chẳng ai nhỏ một giọt nước mắt thật tâm.
Vì sau tất cả, giàu hay nghèo rồi cũng chung một nấm mồ. Chỉ có điều khác biệt là: liệu ai sẽ còn nhớ đến ta bằng tình cảm thật lòng?